Hướng dẫn · khối 3x3 · người mới

Cách giải Rubik 3x3

Cách giải Rubik 3x3 đi theo tầng: xong tầng 1, xong tầng 2, rồi tầng 3 bằng bốn bước riêng. Cả khối Rubik chỉ cần năm công thức, mỗi bước nói rõ nhìn gì, làm gì, làm mấy lần, xong thì kiểm tra gì.

5 công thức cho cả khối Rubik7 bước, không nhảy bướcKhông cần học CFOP trước

Chuẩn bị

Trước khi học cách giải Rubik 3x3: cần chuẩn bị gì

Không cần khối Rubik xịn, không cần đồng hồ, không cần cài gì. Hai thứ dưới đây là đủ để bắt đầu, và thiếu thứ đầu tiên thì mọi thứ còn lại vô nghĩa.

Một khối Rubik 3x3 xếp màu đúng chuẩn

Chuẩn ở đây là: trắng đối vàng, đỏ đối cam, xanh lá đối xanh dương, và khi mặt trắng hướng lên thì đỏ nằm bên phải. Khối Rubik rẻ tiền bị dán lại màu vẫn xoay được, nhưng lời giải trong bài giả định khối theo chuẩn — lệch chuẩn thì công thức vẫn đúng mà kết quả nhìn ra lại khác hẳn.

Một chỗ ngồi đủ sáng và một buổi không vội

Bảy bước đầu tiên mất 30–40 phút, và phần lớn thời gian là nhìn khối Rubik chứ không phải xoay. Ngồi chỗ đủ sáng, đặt khối Rubik xuống bàn thay vì cầm lơ lửng, và đừng cố học hết bảy bước trong một lần.

Đừng tháo khối Rubik ra để "học cho nhanh". Cách giải Rubik 3x3 dưới đây làm được trên khối còn nguyên, và tháo ra lắp lại sai là nguyên nhân của phần lớn trạng thái không thể giải được.

Bảy bước

Bảy bước của cách giải Rubik 3x3 cơ bản

Cách giải Rubik 3x3 trong bài làm đúng thứ tự dưới đây. Bước nào cũng có một trạng thái "xong" nhìn thấy được — chưa đạt trạng thái đó thì đừng sang bước sau, vì bước sau giả định bước trước đã xong.

  1. Bước 1 — Dấu cộng trắng ở tầng 1

    Nhìn gì Tìm viên tâm trắng và bốn viên cạnh có màu trắng. Bước này không khớp màu theo tầng, chỉ cần đưa bốn viên cạnh trắng lên nằm quanh viên tâm vàng ở mặt trên, trông như bông hoa năm cánh.

    Làm gì Không cần công thức. Với mỗi viên cạnh trắng, xoay mặt bên chứa nó để nó đi lên tầng trên. Khi đủ bốn cánh hoa, xoay tầng trên (U) cho màu bên của một cánh hoa khớp đúng viên tâm mặt bên, rồi xoay mặt đó 180° để viên cạnh rơi xuống. Làm lần lượt từng viên một.

    Xong thì Mặt trắng có dấu cộng, và màu của cả bốn viên cạnh khớp với viên tâm ở bốn mặt bên. Nếu màu lệch, bạn lật xuống khi chưa khớp tâm — xoay tầng trên cho khớp rồi mới lật.

  2. Bước 2 — Góc trắng, hoàn thành tầng 1

    Nhìn gì Lật khối Rubik cho mặt trắng xuống dưới. Tìm một viên góc có màu trắng còn nằm ở tầng trên. Xoay tầng trên (U) để viên đó nằm ngay trên vị trí đích của nó — tức là trên ô trống giữa hai viên tâm mặt bên màu của nó khớp.

    Công thứcR U R' U' — lặp lại. Mỗi lần lặp, viên góc bị đẩy xuống một nấc; thường 1, 3 hoặc 5 lần là viên đó vào đúng chỗ và đúng hướng. Không có trường hợp nào cần quá 5 lần.

    Xong thì Cả mặt trắng kín, và hàng dưới cùng của bốn mặt bên khớp màu liền mạch. Làm đủ bốn góc — đừng dừng khi mới thấy ba góc.

  3. Bước 3 — Cạnh tầng 2: hoàn thành hai tầng đầu

    Nhìn gì Tìm ở tầng trên một viên cạnh không có màu vàng. Xoay tầng trên cho mặt bên của viên đó khớp viên tâm cùng màu — nhìn từ phía trước sẽ thấy một chữ T ngược. Lúc này viên cạnh phải đi sang trái hoặc sang phải; nhìn màu còn lại của nó để biết đi hướng nào.

    Công thức Đi sang phải: U R U' R' U' F' U F. Đi sang trái: U' L' U L U F U' F'. Mỗi viên làm đúng một lần là xong.

    Xong thì Hai tầng dưới kín hoàn toàn, chỉ còn tầng vàng ở trên. Nếu một viên cạnh đã nằm đúng chỗ nhưng bị lật màu, làm một công thức bất kỳ để đẩy nó lên tầng trên rồi làm lại từ đầu bước này.

  4. Bước 4 — Dấu cộng vàng

    Nhìn gì Đếm số viên cạnh có màu vàng đang quay lên trên: 0 viên (chỉ thấy ô tâm vàng — "dấu chấm"), 2 viên (thành một đường thẳng, hoặc thành chữ L), hoặc 4 viên (đã xong, sang bước 5).

    Công thức F R U R' U' F'. Cách dùng tuỳ trường hợp: 0 viên thì làm một lần ở hướng nào cũng được, sẽ ra chữ L; 2 viên kề nhau (chữ L) thì xoay U cho hai viên vàng nằm phía sau và bên trái rồi làm một lần; 2 viên đối nhau (đường thẳng) thì xoay U cho đường thẳng nằm ngang rồi làm một lần.

    Làm mấy lần Dấu chấm: 3 lần. Chữ L: 2 lần (mỗi lần xong thì xoay U để chỉnh hướng trước khi làm tiếp). Đường thẳng nằm ngang: 1 lần. Nếu làm xong mà không thấy gì đổi, hướng cầm đang rơi vào thế công thức không tác dụng — xoay U rồi làm lại.

    Sẵn sàng
    Ba trạng thái đầu của bước 4. Bấm Phát để xem chuỗi nước đi; khối kết thúc ở dấu cộng vàng. Chuỗi đã gồm các lần xoay U để chỉnh hướng giữa các lần công thức.

    Xong thì Bốn viên cạnh vàng quay lên thành dấu cộng. Vị trí của chúng chưa cần đúng — đó là việc của bước 5.

  5. Bước 5 — Đưa bốn cạnh vàng về đúng mặt

    Nhìn gì Xoay tầng trên (U) và đếm số viên cạnh vàng đã khớp màu với viên tâm mặt bên. Xoay hết bốn nấc rồi chọn hướng cho nhiều viên khớp nhất.

    Công thức R U' R U R U R U' R' U' R2. Công thức này xoay ba viên cạnh, giữ nguyên viên nằm ở phía sau.

    Làm mấy lần Nếu có đúng một viên khớp: quay cả khối Rubik (không phải xoay tầng) cho viên đó nằm ở phía sau, làm một lần là xong. Nếu không có viên nào khớp, hoặc có hai viên khớp và hai viên kia đang đổi chỗ: làm một lần ở hướng đang cầm, xoay U nhìn lại — sẽ xuất hiện đúng một viên khớp, rồi làm như trên. Tổng cộng không quá hai lần.

    Xong thì Bốn viên cạnh khớp màu bốn mặt bên. Nhìn ngang khối Rubik, dấu cộng vàng và bốn mặt bên liền màu nhau thành bốn dải.

  6. Bước 6 — Đưa bốn góc vàng về đúng vị trí

    Nhìn gì Một góc được gọi là đúng vị trí khi ba màu của nó khớp ba viên tâm gặp nhau ở góc đó — không cần màu vàng đã quay lên. Kiểm từng góc, đếm xem có bao nhiêu góc đúng vị trí rồi.

    Công thức U R U' L' U R' U' L. Công thức này giữ nguyên góc ở vị trí trước-phải-trên và xoay ba góc còn lại vòng quanh nó.

    Làm mấy lần Có một góc đúng: quay cả khối Rubik cho góc đó vào vị trí trước-phải-trên, làm một lần, chưa xong thì làm thêm một lần nữa. Không góc nào đúng: làm một lần ở hướng đang cầm, sẽ có một góc đúng, rồi làm tiếp như trên. Tổng cộng không quá ba lần.

    Xong thì Bốn góc đúng vị trí, nhưng màu vàng có thể còn quay sai hướng. Đó là trạng thái bình thường trước khi sang bước 7.

  7. Bước 7 — Xoay góc vàng cho đúng hướng

    Nhìn gì Còn viên góc nào có màu vàng chưa quay lên trên thì chưa xong. Chỉ những viên đó mới cần xoay.

    Công thức R' D' R D. Quy trình: đưa một góc chưa vàng về vị trí trước-phải-trên, làm công thức hai lần, kiểm tra mặt vàng của góc đó; chưa vàng thì làm thêm hai lần nữa (tổng 4 lần). Sau đó chỉ xoay tầng trên (U) để đưa góc chưa xong tiếp theo vào đúng vị trí đó, lặp lại. Cuối cùng xoay U cho tầng trên khớp lại.

    Cảnh báo Trong lúc làm, khối Rubik sẽ trông lộn xộn: tầng dưới và các viên khác bị xoay theo. Đó là bình thường. Đừng xoay mặt khác để "sửa", đừng xoay cả khối Rubik — chỉ xoay U giữa các góc. Khi góc cuối cùng vào đúng hướng, phần lộn xộn tự khớp lại.

    Xong thì Sáu mặt cùng màu — khối Rubik đã giải xong. Đây là lần giải đầu tiên; ba lần sau bạn sẽ nhận ra trường hợp nhanh hơn nhiều vì đã biết phải nhìn gì.

Đang cầm một khối đã xáo?

Tô 48 ô rồi bấm Giải — nhận chuỗi nước đi cho đúng khối đang cầm, không phải khối ví dụ trong bài.

Giải khối đang cầm

Ký hiệu

Ký hiệu nước đi dùng trong bài

Một chữ in hoa là một mặt của khối Rubik. Chữ thường không có nghĩa gì khác — chỉ in hoa mới là nước đi, và mọi công thức trong bài đọc từ trái sang phải.

Sáu khối Rubik 3D minh hoạ ký hiệu U, R, F, D, L, B: mỗi khối tô sáng mặt bị xoay và vẽ mũi tên theo chiều kim đồng hồ khi nhìn thẳng vào mặt đó. Hàng dưới là ba lưới phẳng: U xoay 90° theo chiều kim đồng hồ, U' xoay 90° ngược chiều, U2 xoay 180°.
Sáu mặt và ba cách viết. Nhìn thẳng vào mặt cần xoay rồi mới đọc chiều mũi tên; dấu' là ngược chiều, số 2 là 180°.
Cầm khối Rubik sao cho mặt được gọi tên hướng về phía bạn, rồi mới xoay.
Ký hiệuNghĩa
RMặt phải, xoay 90° theo chiều kim đồng hồ (nhìn thẳng vào mặt đó)
LMặt trái, xoay 90° theo chiều kim đồng hồ
UMặt trên, xoay 90° theo chiều kim đồng hồ
DMặt dưới, xoay 90° theo chiều kim đồng hồ
FMặt trước, xoay 90° theo chiều kim đồng hồ
BMặt sau, xoay 90° theo chiều kim đồng hồ
R'Dấu phẩy = ngược chiều kim đồng hồ. Áp dụng cho mọi mặt: U', F'…
R2Số 2 = xoay 180°. Chiều nào cũng ra cùng một kết quả.
Dấu phẩy đứng sau chữ, không đứng trước. R' khác hoàn toàn R — đọc sai một dấu là công thức sai.

Cùng bộ ký hiệu này dùng cho mọi khối Rubik 3x3, kể cả khối có màu khác thường. Nếu khối Rubik của bạn không phải màu trắng ở tầng 1, thay "trắng" bằng màu đang làm tầng dưới và "vàng" bằng màu đối diện.

Bốn chỗ hay kẹt

Bốn chỗ người mới hay kẹt nhất trong cách giải Rubik 3x3

Bốn tình huống dưới đây chiếm phần lớn các lần phải làm lại từ đầu. Nhận ra chúng sớm thì mất một phút, không nhận ra thì mất cả buổi.

Tầng 1 vừa xong lại rối

Gần như luôn là do xoay cả khối Rubik trong lúc đang làm công thức, hoặc làm công thức cho góc này nhưng lại cầm khối Rubik theo hướng của góc khác. Tầng 1 đã xong thì mọi công thức còn lại phải giữ nguyên nó — bất kỳ lần nào thấy tầng 1 rối lên, dừng lại: quay về bước 2, làm lại đúng góc vừa bị đẩy ra, rồi kiểm tra tầng 1 trước khi đi tiếp.

Tầng 2 không tìm được viên cạnh

Viên cạnh bạn cần không biến mất — nó đang nằm sẵn ở tầng 2 nhưng sai vị trí hoặc bị lật màu. Cách sửa: cầm khối Rubik sao cho viên đó ở vị trí cần thay, rồi làm chính công thức của bước 3 để đẩy nó lên tầng trên. Sau đó tìm lại nó ở tầng trên và làm bước 3 như bình thường. Đừng cố xoay tầng 2 cho khớp — tầng 2 không tự sửa được.

Dấu cộng vàng xong nhưng cạnh sai vị trí

Đúng như thiết kế. Bước 4 chỉ lo cho bốn cạnh vàng quay lên, không quan tâm chúng nằm ở đâu. Nếu bạn thấy cạnh khớp màu tâm thì tốt, nhưng đó là may mắn, không phải điều kiện. Đừng quay lại bước 4 để "chỉnh vị trí" — bước 5 làm đúng việc đó và chỉ cần tối đa hai lần công thức.

Hai góc cuối hoán đổi cho nhau — khối Rubik có hỏng không?

Đây là chỗ hiểu sai phổ biến nhất, hay bị gọi nhầm là "parity". Khối Rubik 3x3 không có parity: chỉ xoay các mặt thì không bao giờ tạo ra trạng thái mà đúng hai góc đổi chỗ trong khi mọi viên khác đã đúng. Nếu bạn thấy "hai góc cần đổi chỗ", kiểm tra theo thứ tự: (1) hai cạnh có đang sai không — nếu có, bạn chưa xong bước 5, làm tiếp; (2) nếu đúng hai góc sai vị trí và hai cạnh cũng sai, đó là trạng thái hợp lệ, bước 6 giải được; (3) chỉ khi mọi viên khác đã đúng mà còn đúng hai góc sai thì khối Rubik đã bị tháo ra lắp lại sai hoặc bị bóc dán lại màu — khi đó phải tháo hai góc đó lắp lại, xoay tiếp không bao giờ xong.

Bao lâu

Học bao lâu thì giải được mà không nhìn giấy

Không có con số đúng cho mọi người, nhưng với cách giải Rubik 3x3 trong bài thì có một mốc khá ổn định: luyện 30 phút mỗi buổi, 4–5 buổi một tuần, thì khoảng 2–3 tuần là giải cả khối Rubik mà không cần nhìn giấy.

Tuần đầu: hai tầng đầu. Học bước 1 đến bước 3, và chỉ ngần đó. Hai tầng đầu không cần thuộc công thức dài, nhưng cần nhìn ra viên nào đi đâu — cứ luyện đến khi xong hai tầng mà không phải dừng lại nghĩ. Đừng học tầng 3 trong tuần này.

Tuần hai: bốn bước tầng 3. Mỗi buổi học một công thức mới, và làm lại từ khối Rubik đã xáo cho đến khi không cần nhìn. Bước 4 và bước 5 dễ nhầm hướng cầm; bước 7 dễ hoảng vì khối Rubik trông rối giữa chừng. Cứ làm chậm, đúng thứ tự.

Tuần ba: bỏ giấy. Giải Rubik liên tiếp năm lần không mở bài này. Lần nào bí thì ghi lại đang bí ở bước nào — chỗ bí thường chỉ là một hướng cầm, không phải cả công thức. Khi đã giải được liên tục, bắt đầu đo thời gian bằng bấm giờ để thấy mình tiến bộ ở đâu.

Đừng nhảy sang CFOP sớm. Bảy bước này chậm hơn CFOP nhưng nó dạy bạn nhìn khối Rubik theo tầng, và đó là nền để học CFOP sau. Học CFOP khi chưa giải được 7 bước mà không nhìn giấy thường dẫn tới thuộc công thức mà không hiểu đang làm gì.

Sau khi thuộc

Cách giải Rubik 3x3 nhanh hơn: sau bảy bước thì học gì

Bảy bước trên đưa bạn từ "chưa biết gì" tới "giải được", nhưng nó cố tình chậm: mỗi bước chỉ một công thức, xong bước này mới sang bước sau. Người đã thuộc đủ bảy bước thường dừng ở khoảng 1–1,5 phút một lần giải.

Học 2-look OLL và 2-look PLL trước

Đây là bước đệm nhẹ nhất giữa cách giải Rubik 3x3 theo tầng và CFOP đầy đủ. Thay vì bốn bước tầng 3 như trong bài, bạn học hai bộ công thức nhỏ: một bộ đưa cả tầng vàng về đúng hướng, một bộ đưa các viên về đúng chỗ. Tổng cộng khoảng mười công thức, và chúng thay hẳn bốn bước cuối. Học xong là khối Rubik của bạn xuống được khoảng 40–50 giây mà không phải học lại từ đầu.

Khi nào thì mới nên học CFOP

CFOP gồm bốn phần: dấu cộng, F2L, OLL, PLL. Phần đắt giá nhất là F2L — ghép cạnh và góc cùng lúc thay vì làm hai tầng theo hai bước như trong bài. Học CFOP khi bạn đã giải dưới một phút bằng 2-look và đã quen nhìn trước viên kế tiếp. Học sớm hơn thì thường thuộc công thức mà không hiểu khối Rubik đang làm gì.

Đo lại mỗi tuần, đừng đo mỗi lần

Câu hỏi "mình đã nhanh hơn chưa" chỉ trả lời được bằng trung bình của nhiều lần giải, không phải bằng lần nhanh nhất. Đó là lý do nên bấm giờ theo set và so ao12 giữa các tuần. Nếu ba tuần liền không giảm, vấn đề thường nằm ở chỗ dừng tay tìm viên chứ không nằm ở công thức.

Học hay giải hộ

Khi nào nên dùng bộ giải thay vì tự xoay

Tự xoay là cách duy nhất để nhớ. Nhưng có ba tình huống mà dùng bộ giải tiết kiệm thời gian hơn hẳn, và không làm hỏng việc học.

Cần khối được giải ngay, không phải học. Khối Rubik của người khác nhờ, hoặc bạn cần nó về trạng thái đã giải để cất đi. Khi đó tô màu sáu mặt ở trang giải hộ rồi bấm Giải — nhanh hơn nhiều so với việc nhớ lại bước 5 dưới áp lực.

Đang bí ở một bước cụ thể. Mở app giải Rubik, tô đúng trạng thái khối Rubik đang cầm, đọc chuỗi nước đi và tự xoay theo. Cách này hữu ích hơn chép đáp án: bạn thấy ngay nước đi đó tác động lên viên nào, và lần sau tự nhận ra trường hợp.

Nghi khối bị tháo lắp sai. Bộ giải sẽ báo khối Rubik không hợp lệ nếu trạng thái không thể xuất hiện bằng cách xoay — ví dụ đúng một góc bị xoay sai hướng. Đó là cách kiểm nhanh trước khi tháo khối Rubik ra, thay vì xoay cả buổi rồi vẫn không xong.

Khi nào thì không nên dùng. Khi bạn đang trong tuần đầu học 7 bước. Làm theo lời giải lúc này khiến tay nhớ nước đi mà đầu không nhớ lý do, và bạn sẽ phụ thuộc vào trang này thay vì giải được khối Rubik một mình.

Làm xong bước 7 mà khối Rubik vẫn sai? Ghi lại bạn đang ở bước nào và kèm ảnh sáu mặt khối; có ảnh thì chỉ đúng chỗ sai nhanh hơn nhiều so với mô tả bằng lời.